私が日々の研究のなかで知り得た中世・近世ヨーロッパの法学者(一部に神学者や哲学者を含む)の情報をアルファベット順に掲載しています。私の備忘録の域を出るものではありませんが、随時更新・訂正を繰り返しながら、少しずつリストを充実させていきたいと思っています(このページには A ~ C の法学者を収録しています)。
最終更新日 2023年12月19日(火)
A
◆アッバス・アンティクウス (Abbas Antiquus, 1225-1296) ➔ CERL, Treccani
〈人物〉 ベルナルドゥス・デ・モンテミラート (Bernardus de Montemirato) とも[?] 。
〈著作〉『教皇令集5巻について黄金の講義 Lectura aurea domini Abbatis antiqui, super quinque libris Decretalium』 (Argentine[n], 1511 [GB])
◆アッバス・シクルス (Abbas Siculus) ➔ パノルミタヌス (Panormitanus) を見よ。
◆アッコルティ、フランチェスコ (Francesco Accolti, 1416/17-1488) ➔ Wiki (it), CERL
〈人物〉 フランキスクス・デ・アレティオ (Franciscus de Aretio) とも。
〈参照〉 DBGI v.1, p.4-5.*
〈著作〉
[2] 『学説彙纂前編第2部註解 In secundam Digesti Veteris Partem Commentaria』 (Venetiis, 1586 [GB])
[3] 『学説彙纂中編第1部及び第2部註解 In Primam & Sedundam Infortiati Partem Commentaria』 (Venetiis, 1589 [GB])
[4] 『学説彙纂後編第1部及び第2部註解 In Primam & Sedundam Digesti Novi Partem Commentaria』 (Lugduni, 1553 [GB])
[5] 『教皇令第1巻、第2巻及び第5巻註解註解 In Primi, Secundi, & Quinti Decretal. titulos Commentaria』 (Venetiis, 1581 [GB])
◆アックルシウス (Accursius, 1182?-1260?) ➔ CERL, Wiki (en), Treccani, BnF
〈参照〉 [1] Juristen, p.18-19. [2] DBGI v.1, p.6-9. [3]『ローマ法とヨーロッパ』索引207頁*
〈著作〉
[1] 『学説彙纂前編 Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Digestum Vetus, Sev Pandectarvm Ivris Civilis』 (Venedig, 1488 [MDZ]; Lugduni, 1569 [GB]; Lugduni, 1627 [HHB])
[2] 『学説彙纂中編 Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Infortiatvm, Sev Pandectarvm Ivris Civilis』 (Venedig, 1488 [MDZ]; Lugduni, 1569 [GB]; Lugduni, 1627 [HHB])
[3] 『学説彙纂後編 Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Digestum Nouum, Sev Pandectarvm Ivris Civilis』 (Venedig, 1489 [MDZ]; Lugduni, 1569 [GB]; Lugduni, 1627 [HHB])
[4] 『勅法彙纂(前半9巻)Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Codex』 (Venedig, 1486 [MDZ]; Lugduni, 1569 [GB]; Lugduni, 1627 [HHB])
[5-1] 『貧弱な諸巻(勅法彙纂後半3巻および新勅法彙纂)Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Volumen Legum Parvum』 (Venedig, 1489 [MDZ]; Lugduni, 1569 [GB]; Lugduni, 1627 [HHB])
[5-2] 『法学提要 Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Institutionum』 (Venedig, 1489 [MDZ]; Lugduni, 1627 [HHB])
[6] 『索引 Codex Ivris Civilis Ivstinianei: Index Ivris Civilis Copiosvs』 (Lugduni, 1627 [HHB])
◆アエギディウス・デ・ベレメラ (Aegidius de Bellemera, d.1407) ➔ CERL, Treccani, BnF
〈著作〉
[1] 『教皇令集第1巻第1部講義 In Primam Primi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1548 [GB])
[2] 『教皇令集第1巻第2部講義 In Secundam Primi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1548 [GB])
[3] 『教皇令集第1巻第3部講義 In Tertiam Primi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1548 [GB])
[4] 『教皇令集第2巻第1部講義 In Primam Secundi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1549 [GB])
[5] 『教皇令集第2巻第2部講義 In Secundam Secundi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1549 [GB])
[6] 『教皇令集第2巻第3部講義 In Tertiam Secundi Decretalium Libri Partem Praelectiones』 (Lugduni, 1549 [GB])
◆アラヌス・アングリクス (Alanus Anglicus, fl.1208-38 or fl.c.1190-c.1210) ➔ BnF
〈参照〉 Brundage, p.206.
◆アルベリクス・デ・ロサーテ (Albericus de Rosate, c.1290-1360) ➔ Wiki (it), CERL, Treccani, BnF
〈人物〉 イタリアの法学者。アルベリコ・ダ・ロサーテ (Alberico da Rosate) とも。
〈参照〉 DBGI v.1, p.20-23.*
〈著作〉
[1] 『学説彙纂前編第1部註解 In Primam Digesti Veteris Partem Commentarii』 (Venetiis, 1585 [GB] [GLC])
[2] 『学説彙纂前編第2部註解 In Secundam Digesti Veteris Partem Commentarii』 (Venetiis, 1585 [GB] [GLC])
[3] 『学説彙纂中編第1部註解 In Primam Infortiati Partem Commentarii』 (Venetiis, 1585 [GB] [GLC])
[4] 『学説彙纂中編第2部註解 In Secundam Infortiati Partem Commentarii』 (Venetiis, 1586 [GB] [GLC])
[5] 『学説彙纂後編第1部註解 In Primam Digesti Novi Partem Commentarii』 (Venetiis, 1585 [GB] [GLC])
[5a] 『学説彙纂後編第1部註解 Super prima ff. novi commentaria』 (Mareschal, 1518 [GB])
[6] 『学説彙纂後編第1部註解 In Secundam Digesti Novi Partem Commentarii』 (Venetiis, 1585 [GLC])
[7] 『勅法彙纂第1部註解 In Primam Codicis Partem Commentarii』 (Venetiis, 1586 [GB] [GLC])
[8] 『勅法彙纂第2部註解 In Secundam Codicis Partem Commentaria』 (Venetiis, 1585 [GB] [GLC])
[8a] 『勅法彙纂第2部講義 Lectura super Secunda parte Codicis』 (Jonvelle, 1518 [GB])
[9] 『索引一覧 Repertorium in lecturas Alberici de Rosate』 (Venetiis, 1586 [GB])
[10] 『市民法及び教会法辞典 Dictionarium Iuris tam Civilis, quam Canonici』 (Venetiis, 1573 [GB])
[11] 『法の規則について De regulis juris』 (???, 1543 [GLC])
[12] 『都市条例についての註解 Commentariorum de Statutis』 (TUJ, t.2, fol.2r. 以下に収録 [GB])
[12a] 『さまざまな著者による、都市条例についての論文集 Tractatus de statutis, diuersorum autorum』 (Francofurti, 1606 [GB1] [GB2])(注:ロサーテのほかにもバルトルス、バルドゥスらの論攷が収録)
◆アルベルト・ボロネッティ (Alberto Bolognetti, 1538-1585) ➔ CERL
〈人物〉 アルベルトゥス・ボログネットゥス (Albertus Bolognetus) とも。
〈著作〉
[1] 『学説彙纂第45巻第1章註解 Ad Rub. Dig. de verborum obligationibus commentaria』 (Romae, 1570, [GB1] [GB2])
[2] 『法律、法、衡平をめぐる討論集 De lege, iure, et aequitate disputationes』 (Romae, 1570 [GB1] [GB2])
◆アルチャート、アンドレア (Andrea Alciato, 1492-1550) ➔ Wiki (jp), CERL
〈人物〉人文主義法学の代表的人物。『近世・近代ヨーロッパの法学者たち』81頁によれば、全集として「最良とされるのが1582年バーゼル版」とのこと。
〈参照〉 佐々木有司「アンドレーア・アルチャート」『近世・近代ヨーロッパの法学者たち』第5章(生年は81頁、没年は93頁に記載)*。
〈著作〉
[1a] 『著作全集〔1582年バーゼル版〕 Opera Omnia』 (Basileae, 1582, t. 1 [GB1] [GB2], t. 2 [GB], t. 3 [GB], t. 4 [GB], Index [GB])
[1b] 『著作全集〔1617年フランクフルト版〕 Opera Omnia』 (Francofurti, 1617, t. 1 [GB] [MDZ], t. 2 [GB] [MDZ], t. 3 [GB] [MDZ], t. 4 [GB1] [GB2] [MDZ])
[2] 『文言の意味(指示内容)について全4巻 De verborum significatione libri IV』 (Lugduni, 1530 [GB]; Lugduni, 1537 [GB] [GB2]; Lugduni, 1540 [GB]; Lugduni, 1542 [GB]; Lugduni, 1572 [GB]; Lugduni, 1582 [GB1] [GB2])
[2a] 『三人の優れた法解釈者による学説彙纂第50巻第16章「文言の意味(指示内容)について」註解 Commentarii ad Tit. Digest. de verborum Significatione trium illustrium Iuris interpretum, Alciati, Berechaei, Fornerii』 (Lugduni, 1589 [GB])(注: アルチャートのほかに、ヨハンネス・ブレカエウス (Johannes Brechaeus) と、グリエルムス・フォルネリウス (Gulielmus Fornerius) の註解も収められている)
◆アレクサンデル・タルタグヌス (Alexander Tartagnus, 1423/24?-1477) ➔ CERL, BnF
〈人物〉 イタリアの法学者。アレクサンデル・デ・イモラ (Alexander de Imola) あるいはアレッサンドロ・タルターニ (Alessandro Tartagni) とも。
〈参照〉 [1] DBGI v.2, p.1942-1944.* [2] RRM 2, p.831-842.
〈著作〉
[1] 『学説彙纂前編第1部及び第2部註解 Commentaria in I & II Digesti Veteris Partem』 (Lugduni, 1529 [GB]; Lugduni, 1539 [GB]; Venetiis, 1570 [GB]; Augustae Taurinorum, 1575 [GB])
[1a] 『学説彙纂前部第1部註解 In primam Digesti Veteris Prima pars Commentarium』 (Venetiis, 1549 [GB])
[2] 『学説彙纂中編第1部及び第2部註解 Commentaria in I & II Infortiati Partem』 (Augustae Taurinorum, 1575 [GB]; Venetiis, 1620 [GB])
[2a] 『学説彙纂中編第1部註解 In Primam Infortiati Partem Commentaria』 (Venetiis, 1562 [GB])
[2b] 『学説彙纂中編第2部註解 In Secundam Infortiati Partem Commentaria』 (Venetiis, 1562 [GB])
[3] 『学説彙纂後編第1部及び第2部註解 Commentaria in I & II Digesti Noui partem』 (Venetiis, 1562 [GB]; Augustae Taurinorum, 1575 [GB]; Venetiis, 1595 [GB]; Venetiis, 1620 [GB])
[4] 『勅法彙纂第1部及び第2部註解 Commentaria in I & II Codicis Partem』 (Venetiis, 1562 [GB]; Venetiis, 1570 [GB]; Augustae Taurinorum, 1575 [GB]; Venetiis, 1595 [GB])
[4a] 『勅法彙纂第1部註解 In primam Codicis Prima pars Commentarium』 (Venetiis, 1549 [GB])
[5] 『目次一覧 Repertorium』 (Venetiis, 1562 [GB]; Venetiis, 1570 [GB]; Venetiis, 1619 [GB])
[6] 『助言集ないしは解答集 Consiliorum seu Responsorum』 (Venetiis, 1590, Liber 1 [GB]; Liber 2 [GB]; Liber 3 [GB]; Liber 4 [GB]; Liber 5 [GB]; Liber 6 [GB]; Liber 7 [GB])
[6a] 『助言集ないしは解答集 Consiliorum seu Responsorum』 (Venetiis, 1610, Liber 1 [GB]; Liber 2 [GB]; Liber 3 [GB]; Liber 4 [GB]; Liber 5 [GB]; Liber 6 [GB]; Liber 7 [GB])
[7] 『よく参照される学説彙纂の章、法文、節について Ad frequentiores Pandectarum titulos, leges & paragraphos』 (Venetiis, 1620 [GB])
◆アルフォンスス・デ・カストロ (Alphonsus de Castro, 1495-1558) ➔ Wiki (jp), CERL
〈人物〉 サラマンカ学派に属するフランシスコ会の神学者、法学者。
〈著作〉『刑法の権能について全2巻 De Potestate legis poenalis libri duo』 (Salmanticae, 1550 [GB], 1551 [GB]; Lugduni, 1556 [GB1] [GB2] [GB3] [GB4]; Lovanii, 1557 [GB1] [GB2]; Antverpiae, 1568 [GB1] [GB2])
◆アンカラノ (Ancharano) ➔ ペトルス・デ・アンカラノ (Petrus de Ancharano) を見よ。
◆アンドレア・ボネッロ (Andrea Bonello, 13c.) ➔ Treccani
〈著作〉『勅法彙纂後半3巻の註解 Commentaria super tribus postremis libris codicis』 (Venetiis, 1601 [GB1] [GB2])
◆アンドレアエ (Andreae) ➔ ヨハンネス・アンドレアエ (Johannes Andreae) を見よ。
◆アンゲルス・デ・アレティオ (Angelus de Aretio) ➔ アンゲルス・デ・ガンビリオニブス (Angelus de Gambilionibus) を見よ。
◆アンゲルス・カルレトゥス (Angelus Carletus, 1411-1495) ➔ CERL, Wiki (it)
〈人物〉 倫理神学者。アンゲルス・デ・クラヴァシオ (Angelus de Clavasio) やアンジェロ・カレッティ・ディ・キヴァッソ (Angelo Caretti di Chivasso) とも。主著『アンゲルスの良心問題大全』には、ローマ法および教会法の学識が生かされている。
〈参照〉 [1] 渕倫彦「訳注:グローティウス「戦争と平和の法・三巻」(Ⅱ・完)」帝京法学27巻1号(2011年)325頁 [CiNii]。 [2] 雪嶋宏一「『アンゲルスの良心問題大全』について」早稲田大学図書館紀要59号(2012年)[CiNii]。
〈著作〉『アンゲルスの良心問題大全 Summa Angelica de casibus conscientialibus』 (Venetiis, 1578, Pars Prima [GB], Secunda Pars [GB])
◆アンゲルス・デ・ガンビリオニブス (Angelus de Gambilionibus, d.1461) ➔ Treccani, BnF, CERL
〈人物〉 アンゲルス・デ・アレティオ (Angelus de Aretio) やアンゲルス・アレティヌス (Angelus Aretinus) とも。
〈参照〉 DBGI v.1, p.939-941.*
〈著作〉
[1] 『法学提要講義 Lectura in Institutiones』 (Lugduni, 1500 [HHB])
[1a] 『法学提要註解 In quatuor institutionum Justiniani libros commentaria』 (Venetiis, 1568 [GB1] [GB2]; Venetiis, 1585 [GB])
[2] 『学説彙纂第42巻第1章註解 Commentarius ad titulum Digesti de re judicata』 (Venetiis, 1579 [GB])
[3] 『助言集ないし解答集 Consiliorum siue Responsorum』 (Venetiis, Liber 1 (1576) [GB])
◆アンゲルス・デ・ウバルディス (Angelus de Ubaldis, 1327/28-1407) ➔ CERL, Treccani
〈人物〉 バルドゥス・デ・ウバルディス (Baldus de Ubaldis, 1327-1400) の弟。
〈参照〉 DBGI v.1, p.68-71.*
〈著作〉
[1] 『学説彙纂前編第1部及び第2部註解 In I atque II Digesti Veteris Partem, Commentaria』 (Venetiis, 1580 [GB])
[1a] 『学説彙纂前編第1部講義 Lectura super prima Digesti Veteris』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[1b] 『学説彙纂前編第2部講義 Lectura super secunda Digesti Veteris』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[2] 『学説彙纂中編第1部及び第2部註解 In I atque II Infortiati Partem, Commentaria』 (Venetiis, 1580 [GB])
[2a] 『学説彙纂中編第1部講義 Lectura super prima Infortiati』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[2b] 『学説彙纂中編第2部講義 Lectura super secunda Infortiati』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[3] 『学説彙纂後編第1部及び第2部註解 In I atque II Digesti Novi Partem, Commentaria』 (Venetiis, 1579 [GB])
[3a] 『学説彙纂後編第1部講義 Lectura super prima Digesti Novi』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[3b] 『学説彙纂後編第2部講義 Lectura super secunda Digesti Novi』 (Lugduni, 1534 [MDZ] [GB])
[3c] 『学説彙纂後編「特示命令について」の章にかんする講義 Lectura super titulo de Interdictis Digesti novi』 (Lugduni, 1534 [MDZ])
[4] 『勅法彙纂註解 In Codicem Commentaria』 (Venetiis, 1579 [GB1] [GB2])
[4a] 『勅法彙纂講義 Lectura super Codicis』 (Lugduni, 1534 [MDZ])
[5] 『公撰書〔新勅法彙纂〕註解 In Authen. Volumen Commentaria』 (Venetiis, 1580 [GB])
[5a] 『公撰書〔新勅法彙纂〕講義 Lectura super Autenticis』 (Lugduni, 1549 [GB])
[6] 『目次一覧 Repertorium』 (Lugduni, 1534 [MDZ])
[7] 『助言集 Consilia』 (Francofurti, 1575 [GB])
◆アントニオ・ダ・プラトヴェッキオ (Antonio da Pratovecchio, d.1468) ➔ Wiki (it), Treccani, BnF
〈人物〉 アントニウス・デ・プラト・ウェテリ (Antonius de Prato Veteri) 、あるいはアントニウス・ミンクッキウス (Antonius Mincuccius)、アントニオ・ミンクッチ (Antonio Mincucci) とも。
〈参照〉 DBGI v.2, p.1349-1350.*
◆アントニウス・デ・ブトリオ (Antonius de Butrio, 1338-1408) ➔ CERL, Wiki (en), Treccani, BnF
〈人物〉 イタリアの法学者。アントニオ・ダ・ブドリオ (Antonio da Budrio) とも。
〈参照〉 [1] Juristen, p.37-38.* [2] DBGI v.1, p.80-83. (注:DBGIでは生年は c.1360年)
〈著作〉
[1] 『教皇令集五巻註解〔1532年リヨン版〕 In quinque libros decretalium commentaria』 (Lugduni, 1532, 1-1 [MDZ], 1-2 [MDZ], 2-1 [MDZ], 2-2 [MDZ], 3 [MDZ], 4 [MDZ], 5 [MDZ], Repertorium [MDZ])
[1a] 『教皇令集五巻講義〔1488年ヴェネツィア版〕 Lectura super quinque libros Decretalium』 (Venetiis, 1488, 1-1 [MDZ], 1-2 (1487) [MDZ], 2-1 [MDZ], 2-2 [MDZ], 2-3 [MDZ], 3 [MDZ], 4・5 [MDZ])
[1b] 『教皇令集五巻講義〔1488年バーゼル版〕 Lectura super quinque libros Decretalium』 (Basilae, 1488, 1 [MDZ], 2-1 (1487) [MDZ], 2-2 (1487) [MDZ], 2-3 [MDZ], 3 [MDZ], 4 [MDZ], 5 [MDZ])
[1c] 『教皇令集五巻講義〔1492年ヴェネツィア版〕 Lectura super quinque libros Decretalium』 (Venetiis, 1492, 1 (1493) [MDZ], 2-1 [MDZ], 2-2 (1491) [MDZ], 2-3 [MDZ], 3 [MDZ], 4・5 [MDZ])
[1d] 『教皇令集五巻講義〔1497年ヴェネツィア版〕 Lectura super quinque libros Decretalium』 (Venetiis, 1497, 1-1 [MDZ], 1-2 (1496) [MDZ], 2-1 (1496) [MDZ], 2-2 (1487) [MDZ], 2-3 [MDZ], 3 [MDZ], 4 [MDZ], 5 [MDZ])
[1e] 『教皇令集五巻講義〔1497年リヨン版〕 Lectura super quinque libros Decretalium』 (Lugduni, nach 1497, 1-1 [MDZ], 1-2 [MDZ], 2-1 [MDZ], 2-2 [MDZ], 2-3 [MDZ], 3 [MDZ], 4・5 [MDZ])
[1f] 『教皇令集五巻註解〔1503年ヴェネツィア版〕 Super quinque libris decretalium』 (Venetiis, 1503, 1 (1501) [GB], 2 [GB], 3 [GB], 4 [GB], 5 [GB])
[1g] 『教皇令集五巻註解〔1556年リヨン版〕 Super quinque libris decretalium』 (Venetiis, 1556, 1-1 [GB], 1-2 [GB], 2-2 [GB], 5 [GB])
[1h] 『教皇令集五巻註解〔1578年ヴェネツィア版〕 Super quinque libris decretalium Commentarij』 (Venetiis, 1578, 1 [GB], 2 [GB], 3 [GB])(注: 1には第1巻第1部と第2部、2には第2巻第1部と第2部、3には第3巻と第4巻の註解が収められている)
[2] 『第六の教皇令集〔第六書〕註解 In sextum decretalium volumen commentaria』 (Venetiis, 1575 [MDZ] [GB])
◆アントニウス・デ・コルドバ (Antonius de Córdoba, 1485-1578) ➔ CERL
〈著作〉『5巻本作品集 Libris quinque digesta』 (Venetiis, 1569 [GB1] [GB2])
◆アントニウス・ガブリエリ (Antonius Gabrieli) ➔ ガブリエリ、アントニオ (Antonio Gabrieli) を見よ。
◆アルキディアコヌス (Archidiaconus) ➔ グイド・デ・バイシオ (Guido de Baysio) を見よ。
◆アレティオ (Aretio) ➔ アッコルティ (Francesco Accolti)、あるいはアンゲルス・デ・ガンビリオニブス (Angelus de Gambilionibus) を見よ。
◆アルセンディ (Arsendi) ➔ ライネリウス・デ・フォルリヴィオ (Raynerius de Forlivio) を見よ。
◆アーシニ、ジョバンニ・バッティースタ (Giovanni Battista Asini, 1516-1585) ➔ Treccani
〈参照〉 DBGI v.1, p.115-116.*
〈著作〉『執行〔?〕にかんする論文 De executionibus tractatus』 (Venetiis, 1589 [GB])
◆アゾー (Azo, 1150?- 1230?) ➔ CERL, Wiki (en)
〈参照〉 [1] Juristen, p.53-54. [2] DBGI v.1, p.137-139. [3]『ローマ法とヨーロッパ』索引207頁*
〈著作〉『アゾーの集成 Summa Azonis』 (Lugduni, 1540 [GB]; Basileae, 1563 [GB]; Venetiis, 1581 [GB]; Venetiis, 1584 [MDZ] [GB])
◆アスピルクエタ、マルティン・デ (Martín de Azpilcueta, 1493-1586) ➔ Wiki (jp), CERL
〈人物〉 スペインの神学者・法学者。ナバルス (Navarrus) とも。
〈著作〉
[1] 『告解の秘跡にかんする7つの区分における註解 Commentaria in septem distinctiones de poenitentia』 (Romae, 1581 [GB1] [GB2]; Romae, 1586 [GB1] [GB2])
[2] 『教皇令集5巻の助言集ないし解答集 Consiliorum, sive Responsorum libri quinque: iuxta quinque libros & titulos devretalium distincti』 (Romae, 1590 [GB]; Lugduni, 1591 [GB]; Romae, 1602 [GB])
[2a] 『教皇令集5巻の助言集ないし解答集 Consiliorum et responsorum, quae in quinque libros, iuxta numerum & titulos Decretalium』 (Lugduni, 1594, vol.1 [GB], vol.2 [GB]; Venetiis, 1601, vol.1-1 [GB], vol.1-2? [GB], vol.2 [GB]; Venetiis, 1603 [GB]; Coloniae Agrippinae, 1616, vol.1 [GB], vol.2 [GB]; Antverpiae, 1619, vol.2 [GB])